بارکد 39 یکی از انواع بارکدهای خطی تک بعدی است که برای نمایش اطلاعاتی مانند شماره قطعه، شناسه تجهیزات و کدهای شناسایی استفاده میشود. این بارکد با ترکیب نوارهای سیاه و فضاهای سفید، اطلاعات را به شکلی تبدیل می‌کند که دستگاه بارکدخوان بتواند آن‌ها را تشخیص دهد.
پشتیبانی از حروف انگلیسی بزرگ، اعداد و تعدادی نماد باعث شده است Code 39 در کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار بگیرد. در این مقاله با ساختار بارکد 39، دلیل نام‌گذاری آن، کاربردها، روش ساخت و نحوه خواندن آن آشنا می‌شویم. همچنین مزایا و محدودیت‌های این بارکد را بررسی می‌کنیم و تفاوت آن را با انواع دیگر بارکدها توضیح می‌دهیم.
منظور از بارکد 39 چیست؟
Code 39 که در فارسی بارکد 39 نامیده میشود، نوعی بارکد خطی یک‌بعدی است که برای تبدیل اطلاعاتی مانند شماره قطعات، شناسه تجهیزات و کدهای شناسایی به الگوهای قابل‌خواندن برای دستگاه بارکدخوان استفاده میشود. این بارکد توسط شرکت Intermec در سال 1975 توسعه داده شد تا 43 کاراکتر شامل اعداد، حروف و برخی نمادها می‌توانند در بارکد گنجانده شوند.
از آنجایی که حروف قابل استفاده هستند، کد 39 در زمینه‌های صنعتی ضروری است و در صنایعی مانند خودرو و الکترونیک استفاده میشود. این بارکد امروزه توسط AIAG (گروه اقدام صنعت خودرو) در ایالات متحده آمریکا استاندارد شده است. دلیل نام‌گذاری آن به نحوه نمایش هر کاراکتر مربوط میشود. هر کاراکتر در این بارکد از 9 عنصر شامل 5 نوار سیاه و 4 فاصله سفید تشکیل شده است که از میان آن‌ها، 3 عنصر پهن و 6 عنصر باریک هستند. ترکیب این عناصر، الگوی مشخصی برای نمایش هر کاراکتر ایجاد می‌کند؛ به همین دلیل این استاندارد کد 39 نام گرفته است.
اجزا و ساختار کد 39
همانطور که اشاره شد، این بارکد از نوارهای سیاه و فاصله‌های سفید با عرض‌های متفاوت تشکیل شده است. هر کاراکتر با ترکیب مشخصی از این عناصر نمایش داده میشود و دستگاه بارکدخوان با تشخیص الگوی آن‌ها، اطلاعات را استخراج می‌کند. اجزای اصلی این بارکد عبارت‌اند از:
- نوارهای سیاه: بخش‌هایی که با عرض باریک یا پهن در الگوی بارکد قرار می‌گیرند.
- فاصله‌های سفید: فضاهای میان نوارهای سیاه که آن‌ها نیز می‌توانند باریک یا پهن باشند.
- کاراکترهای شروع و پایان: علامت‌هایی که ابتدا و انتهای داده را مشخص می‌کنند.
- حاشیه سفید: فضای خالی اطراف بارکد که به دستگاه کمک می‌کند ابتدا و انتهای الگو را تشخیص دهد.
درک ساختار این نوع بارکد زمانی ساده‌تر میشود که به هر قسمت، یک الگوی متشکل از 9 عنصر نگاه کنیم؛ نه مجموعه‌ای از خطوط تصادفی. هر ترکیب مشخص، یک کاراکتر را نمایش می‌دهد. در تصویر زیر 4 بخش از این نوع بارکد را مشاهده میکنید که هرکدام از 9 عنصر آن شامل 5 نوار سیاه و 4 فاصله سفید تشکیل شده‌اند.
بیشتر بخوانید انواع بارکد UPC چیست و چگونه تفاوتی با یک دیگر دارند؟
بارکد 39 چه کاربردی دارد و کجا استفاده میشود؟
این نوع بارکد بیشتر برای شناسایی قطعات، تجهیزات و اقلامی استفاده میشود که به کدی متشکل از حروف و اعداد نیاز دارند. ساختار این بارکد باعث شده است در محیط‌های صنعتی و سازمانی، برای ثبت شناسه‌ها و مدیریت اطلاعات کاربرد داشته باشد.
- صنعت خودروسازی و قطعه‌سازی
در خطوط تولید خودرو، می‌توان از کد 39 برای درج شناسه روی قطعات و برچسب‌های آن‌ها استفاده کرد. این شناسه به کارکنان کمک می‌کند قطعات را شناسایی کنند و اطلاعات مربوط به مراحل تولید یا کنترل کیفیت را ثبت کنند. - انبارداری و مدیریت موجودی
در انبارها، این نوع بارکد می‌تواند برای شناسایی کالاها، قطعات و اقلام ذخیره‌شده به کار برود. با اسکن شناسه هر کالا، اطلاعات مربوط به آن در سامانه انبار ثبت یا بازیابی میشود و فرایندهایی مانند شمارش موجودی و تحویل کالا ساده‌تر خواهد شد. - صنایع الکترونیک و تجهیزات صنعتی
در تولید تجهیزات الکترونیکی، می‌توان از این بارکد برای شناسایی قطعات، بردها و تجهیزات استفاده کرد. ثبت شناسه روی هر قطعه به پیگیری مراحل تولید، بررسی سوابق و مدیریت موجودی کمک می‌کند. - شناسایی تجهیزات و دارایی‌های سازمانی
شرکت‌ها و سازمان‌ها می‌توانند از این نوع بارکد برای برچسب‌گذاری ابزارها، دستگاه‌ها و سایر دارایی‌ها استفاده کنند. با اختصاص یک شناسه به هر وسیله، شناسایی آن هنگام ثبت، تحویل، جابه‌جایی یا بررسی سوابق نگهداری آسان‌تر میشود. - حمل‌ونقل و لجستیک
در فرایندهای حمل‌ونقل و توزیع، بارکدها برای شناسایی بسته‌ها، ثبت اطلاعات محموله‌ها و پیگیری جابه‌جایی کالاها استفاده می‌شوند. بارکد 39 نیز می‌تواند در این فرایندها به کار برود، به شرط آنکه قالب بارکد با نیازهای سامانه و تجهیزات اسکن سازگار باشد.
در نهایت، موارد بالا نمونه‌هایی از کاربردهای کد 39 هستند؛ اما استفاده از بارکد در یک صنعت لزوما به معنای استفاده از همین استاندارد نیست. انتخاب نوع بارکد به حجم اطلاعات، فضای چاپ، تجهیزات خواندن و الزامات آن صنعت بستگی دارد.
بیشتر بخوانید ساختار و انواع بارکد EAN؛ راهنما ساخت و استفاده از آن
نحوه ساخت بارکد کد 39 چگونه است؟
برای ساخت این نوع بارکد، ابتدا باید اطلاعات موردنظر را مشخص کنید و سپس با استفاده ابزار ساخت بارکد 39 در کیو آر لند، آن‌ها را به الگوی خطوط سیاه و فاصله‌های سفید تبدیل کنید. این فرایند به دانش برنامه‌نویسی نیاز ندارد و با ابزار آنلاین کیو آر لند نیز قابل انجام است. مراحل ساخت عبارتند از :
- اطلاعات موردنظر را مشخص کنید
ابتدا متن یا شناسه‌ای را که می‌خواهید به بارکد تبدیل شود، انتخاب کنید؛ برای مثال، شناسه یک قطعه صنعتی مانند PART-123. در استاندارد معمول این بارکد، حروف انگلیسی بزرگ، اعداد و تعدادی نماد مشخص پشتیبانی می‌شوند. - وارد صفحه ابزار در کیو آر لند شوید.
از طریق لینک ساخت بارکد 39 وارد صفحه ابزار شوید. سپس نوع بارکد را انتخاب کرده و اطلاعات موردنظر را وارد کنید. همچنین میتوانید بارکد خود را شخصی سازی کرده و در فرمت دلخواه دانلود نمائید. - بارکد را تولید و بررسی کنید
پس از ساخت، مطمئن شوید که خطوط واضح هستند، حاشیه سفید اطراف بارکد حفظ شده و اطلاعات بارکد با شناسه موردنظر مطابقت دارد. - نمونه بارکد را دانلود و اسکن کنید
بارکد را با قالب تصویری مناسب ذخیره کنید، آن را چاپ کنید یا در سامانه موردنظر قرار دهید و با دستگاه بارکدخوان آزمایش کنید تا مطمئن شوید اطلاعات به‌درستی خوانده می‌شوند.
بارکد 39 چگونه خوانده میشود؟
برای خواندن این نمونه بارکد، از دستگاه بارکدخوانی استفاده میشود که از این استاندارد پشتیبانی کند. این دستگاه با تاباندن نور به بارکد و تشخیص بازتاب آن از نوارهای سیاه و فاصله‌های سفید، الگوی بارکد را شناسایی می‌کند و آن را به اطلاعات قابل‌خواندن تبدیل می‌کند. فرایند خواندن این بارکد به‌طور کلی شامل مراحل زیر است:
- تشخیص محدوده بارکد: دستگاه ابتدا محدوده بارکد و حاشیه سفید اطراف آن را شناسایی می‌کند.
- بررسی نوارها و فاصله‌ها: اسکنر عرض نوارهای سیاه و فاصله‌های سفید را بررسی می‌کند تا عناصر باریک و پهن را از یکدیگر تشخیص دهد.
- شناسایی کاراکترها: دستگاه الگوی هر مجموعه از 9 عنصر بارکد را با الگوهای تعریف‌شده در استاندارد آن تطبیق می‌دهد.
- استخراج اطلاعات: پس از شناسایی کاراکترها و بررسی علامت‌های شروع و پایان، دستگاه اطلاعات رمزگذاری‌شده را به نرم‌افزار یا سامانه متصل ارسال می‌کند.
بیشتر بخوانید انواع بارکد 128 و تفاوت آن‌ها + نحوه ساخت و اسکن
نتیجه گیری نهایی : چه تفاوتی کد 39 با سایر بارکدها دارد؟
با اینکه کد 39 یکی از انواع بارکدهای خطی است، اما در مقایسه با دیگر بارکدها، ساختار متفاوتی دارد و یکسان نیست. برای انتخاب بارکد مناسب، باید نیازهای کاربردی مانند فضای چاپ، نوع شناسه و سازگاری با دستگاه بارکدخوان را در نظر گرفت.
| ویژگی | کد 39 | کد 128 | کد 93 | کیو آر کد |
|---|---|---|---|---|
| نوع بارکد | خطی | خطی | خطی | دوبعدی |
| نوع اطلاعات | حروف بزرگ، اعداد و نمادها | مجموعه گسترده‌ای از کاراکترها | حروف بزرگ، اعداد و نمادها | متن، لینک و انواع دیگر داده |
| تراکم اطلاعات | نسبتا پایین | بالا | بالا | بالا |
| رقم کنترل | اختیاری | در ساختار استاندارد دارای نماد کنترل | دارای کاراکترهای کنترل الزامی | بدون رقم کنترل |
| کاربرد شاخص | شناسایی قطعات و تجهیزات | لجستیک و شناسه‌های صنعتی | شناسایی و کاربردهای تخصصی | دسترسی به اطلاعات دیجیتال |
تفاوت کد 39 و کد 128
مهم‌ترین تفاوت این دو بارکد در تراکم اطلاعات و مجموعه کاراکترهای قابل‌نمایش است. کد 39 از حروف بزرگ انگلیسی، اعداد و تعدادی نماد پشتیبانی می‌کند؛ درحالی‌که کد 128 مجموعه گسترده‌تری از کاراکترها را پوشش می‌دهد و معمولا اطلاعات مشابه را در فضای کمتری جای می‌دهد. بنابراین، کد 128 برای کاربردهایی که فضای چاپ محدود است، می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
تفاوت کد 39 و کد 93
کد 93 نیز یک بارکد خطی است که از نظر مجموعه کاراکترهای اصلی به کد 39 شباهت دارد؛ اما با تراکم اطلاعات بیشتر طراحی شده است. همچنین ساختار آن شامل دو کاراکتر کنترل است. اگر هدف، نمایش شناسه‌های مشابه در فضای کمتر باشد، کد 93 می‌تواند گزینه‌ای بهتر باشد.
بیشتر بخوانید بارکد دیتا م‍اتریکس چیست و چه اطلاعاتی در آن ذخیره میشود؟