چطور می‌توان تاریخ انقضای یک محصول را از روی بارکد آن پیدا کرد؟ بسیاری از افراد تصور می‌کنند با اسکن بارکد هر محصول می‌توان تاریخ انقضا یا حتی اصالت آن را بررسی کرد. اما واقعیت این است که هر نوع بارکدی تاریخ انقضا ندارد و به‌تنهایی نمی‌تواند اصالت کالا را تأیید کند. با این حال، بارکد می‌تواند یکی از روش‌های بررسی اطلاعات محصول باشد. بسته به نوع محصول و ساختار بارکد، ممکن است بتوان از طریق آن به اطلاعاتی مانند تاریخ انقضا، شماره سری ساخت یا مشخصات محصول دسترسی پیدا کرد.
در این مقاله، روش‌های مختلف تشخیص تاریخ انقضا محصول از روی بارکد را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم بارکد در این فرایند چه نقشی دارد و در چه شرایطی می‌توان از آن برای پیدا کردن تاریخ انقضا استفاده کرد.
قبل از تشخیص تاریخ انقضای محصول با بارکد این نکات را بدانید
قبل از بررسی تاریخ انقضا محصولات، باید دو نکته مهم درباره بارکد را بدانید:
بارکد به‌تنهایی اصالت کالا را تأیید نمی‌کند
وجود بارکد روی یک محصول به معنی اصل بودن آن نیست. بارکد معمولاً برای شناسایی محصول و دسترسی به اطلاعات مربوط به آن استفاده می‌شود و ممکن است یک بارکد معتبر روی کالای تقلبی نیز درج شود. بنابراین، برای بررسی اصالت کالا نباید تنها به بارکد آن تکیه کرد و بهتر است اطلاعات محصول، شماره سری ساخت، تاریخ انقضا و در صورت وجود، سامانه رسمی استعلام را نیز بررسی کنید.
هر بارکدی تاریخ انقضا ندارد
همه بارکدها برای ذخیره تاریخ انقضا طراحی نشده‌اند. در بسیاری از بارکدهای رایج، مانند EAN-13، بارکد صرفا یک شناسه برای محصول است و تاریخ انقضا داخل آن قرار ندارد. در مقابل، برخی استانداردهای بارکد مانند GS1 128 می‌تواند اطلاعات بیشتری مانند تاریخ انقضا، شماره سری ساخت یا شماره سریال را در خود جای دهند. بنابراین، اگر با اسکن یک بارکد تاریخ انقضا نمایش داده نشد، لزوما به معنی نبودن تاریخ انقضا یا مشکل داشتن محصول نیست؛ ممکن است ساختار بارکد اساساً برای ذخیره این اطلاعات طراحی نشده باشد.
بیشتر بخوانید چطور محصولات تقلبی و فیک را تشخیص دهیم ؟ 4 روش استعلام اصالت کالا
چطور تاریخ انقضا محصولات را تشخیص دهیم؟
روش پیدا کردن تاریخ انقضا برای همه محصولات یکسان نیست. نوع کالا، اطلاعات درج‌شده روی بسته‌بندی، ساختار بارکد و امکان استعلام رسمی، تعیین می‌کنند که از چه روشی باید استفاده کنید. در ادامه، روش مناسب برای گروه‌های مختلف محصولات را بررسی می‌کنیم.
گام اول: تشخیص تاریخ انقضا محصول از روی بارکد GS1-128
ساختار این نوع بارکد ممکن است برای افرادی که با مفاهیم آن آشنایی ندارند، کمی پیچیده و دشوار به نظر برسد. بنابراین قبل از آن بهتر است بدانید که داخل بارکد تاریخ انقضا محصول چه اطلاعاتی قرار میگیرید. بارکدهای GS1-128 حاوی اطلاعات متنوع و دقیقی هستند؛ از جمله:
شناسه محصول (GTIN)
شناسه جهانی کالا یا GTIN (Global Trade Item Number) یک شماره یکتا است که هر محصول را مشخص می‌کند. این شناسه به فروشگاه‌ها، انبارها و سیستم‌های فروش آنلاین کمک می‌کند تا محصولات را به سرعت شناسایی و ثبت کنند و با دیتابیس‌های محصولات مطابقت دهند.
تاریخ تولید و تاریخ انقضا بارکد (AI 17 و AI 11)
در بارکدهای استاندارد GS1، اطلاعات تاریخ به کمک Application Identifier ها درج می‌شوند. این اطلاعات به مصرف‌کننده امکان می‌دهد تا تاریخ مصرف و تازه بودن محصول را تشخیص دهد و به فروشنده اجازه می‌دهد کالاهای نزدیک به انقضا را مدیریت کند.
- AI 17: تاریخ انقضا (Expiration Date)
- AI 11: تاریخ تولید (Production Date)اطلاعات تکمیلی بارکد.
برای تشخیص تاریخ انقضا محصول از روی بارکد، باید به بخش‌هایی از آن که با شناسه کاربردی (17) شروع می‌شوند دقت کنیم. این شناسه (AI 17) مشخص می‌کند که داده‌ی بعدی مربوط به تاریخ انقضا محصول است. این تاریخ همیشه به‌صورت عددی 6 رقمی و به فرمت زیر نوشته می‌شود:
- 251231 (YYMMDD) یعنی: دو رقم سال + دو رقم ماه + دو رقم روز
- سال: 2025
- ماه: 12 (دسامبر)
- روز: 31
بنابراین، تاریخ انقضای محصول 31 دسامبر 2025 خواهد بود.
اطلاعات تکمیلی بارکد 128
علاوه بر بارکد تاریخ انقضا محصول، اطلاعات اضافی دیگری نیز وجود دارد، از جمله:
- کشور سازنده یا محل تولید محصول.
- کد کارخانه یا خط تولید.
- سریال یا شناسه انفرادی محصول.
بیشتر بخوانید استعلام بارکد مکمل بدنسازی؛ راه های تشخیص مکمل اصلی با تقلبی
گام دوم : استفاده از بچ نامبر یا کد اختصاصی محصول
هر محصول دارای یک شماره تولید یا بچ نامبر است که توسط تولیدکننده به آن اختصاص داده می‌شود. این شماره معمولاً روی بسته‌بندی محصول چاپ شده و امکان ردیابی اطلاعات دقیق محصول را فراهم می‌کند. برای تشخیص تاریخ تولید و انقضا از طریق این کد، کافی است مراحل زیر را دنبال کنید:
ورود به وب‌سایت‌های معتبر
وارد کردن نام برند و شماره اختصاصی محصول
- پس از ورود به سایت، فیلدهای مربوط به نام برند و بچ نامبر را پر کنید.
- دقت کنید که شماره وارد شده کاملاً مطابق با نوشته روی بسته‌بندی باشد.
مشاهده اطلاعات محصول
- بعد از ثبت اطلاعات، سایت موردنظر جزئیات مرتبط با محصول را نمایش می‌دهد. به این ترتیب می‌توانید با اطمینان از سلامت و تاریخ انقضای کالا استفاده کنید.
- این روش ساده و قابل اعتماد، مخصوصاً برای محصولاتی که بارکد GS1‑128 ندارند، بسیار کاربردی است و دسترسی سریع به اطلاعات محصول را فراهم می‌کند.
بیشتر بخوانید نحوه استعلام و تشخیص بارکد محصولات آرایشی اصل از فیک
گام سوم: استفاده از نماد اختصاصی محصول PAO ( Period After Opening )
نماد PAO برای تشخیص تاریخ انقضای محصولات آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد و نشان می‌دهد پس از باز شدن بسته‌بندی، محصول تا چه مدت قابل استفاده است. این نماد معمولاً به شکل یک ظرف باز با عدد ماه مشخص می‌شود، برای مثال:
- 12M به معنای 12 ماه پس از باز شدن محصول
- 6M به معنای 6 ماه پس از باز شدن محصول
با توجه به این نماد، حتی اگر تاریخ انقضای دقیق روی بسته‌بندی چاپ نشده باشد، می‌توانید مدت زمان ایمن استفاده از محصول را بدانید و از مصرف آن پس از پایان این مدت خودداری کنید. استفاده از نماد PAO به شما کمک می‌کند سلامت پوست و بدن خود را حفظ کنید و از تاثیر منفی محصولات منقضی جلوگیری نمایید.
گام چهارم: استفاده از برچسب شماره بچ یا لات نامبر (Batch / Lot Number)
در بسیاری از بسته‌بندی‌ها ممکن است برچسبی را روی محصولات مشاهده کنید که دارای شماره اختصاصی با عنوان Lot Number یا Batch Number کنار بارکد دو بعدی از نوع دیتا ماتریکس است.با استفاده از این برچسب و مراجعه به سایت‌هایی مانند TTAC برای استعلام مواد غذایی و آرایشی می‌توانید تاریخ انقضا، اطلاعات محصول و جزئیات دیگر را بررسی کنید.
لات نامبر و بچ نامبر اساساً یک مفهوم دارند و در اکثر منابع به جای یکدیگر استفاده می‌شوند. این شماره به یک گروه مشخص از محصولات تولید شده در یک دوره زمانی یا خط تولید اختصاص داده می‌شود و به تولیدکنندگان، فروشندگان و مصرف‌کنندگان کمک می‌کند تا محصولات را ردیابی، سازمان‌دهی و مدیریت کنند.
بیشتر بخوانید راهنما استعلام بارکد دارو با برچسب اصالت کالا
چه نوع بارکدهایی شامل تاریخ انقضا محصول هستند؟
بارکدها ابزار اصلی برای ثبت و انتقال اطلاعات محصولات هستند که برخی از آن‌ها به طور ویژه برای رمزگذاری تاریخ انقضا و اطلاعات تکمیلی محصول طراحی شده‌اند. مهم‌ترین انواع بارکد تک بعدی و دوبعدی مرتبط با تاریخ انقضا محصول عبارت‌اند از:
بارکد GS1-128
GS1-128 یکی از رایج‌ترین و تنهاترین نمونه بارکدهای حاوی اطلاعات تاریخ و مشخصات محصول است. این بارکد از Application Identifier به معنای شناسه کاربردی استفاده می‌کند تا داده‌های مختلف مانند تاریخ تولید، تاریخ انقضا، شماره بچ و کد کارخانه را رمزگذاری کند.
- کاربرد اصلی: صنایع غذایی، دارویی و هر محصولی که نیاز به ردیابی دقیق دارد.
- مزیت: امکان اسکن سریع و دقیق توسط دستگاه‌ها و نرم‌افزارهای مدیریت موجودی.
بارکد Data Matrix
Data Matrix یک بارکد دوبعدی است که حجم بالایی از اطلاعات را در فضای کوچک جای می‌دهد. این نوع بارکد برای محصولات با محدودیت فضا، مانند داروها و تجهیزات پزشکی، بسیار مناسب است.
- کاربرد: داروخانه‌ها، تجهیزات پزشکی، بسته‌بندی کوچک محصولات آرایشی.
- مزیت: امکان ذخیره همزمان تاریخ تولید، تاریخ انقضا و شماره سریال محصول.
بارکد دو بعدی یا کیو آر کد
کیو آر کد علاوه بر قابلیت ذخیره اطلاعات محصول، می‌تواند برای اطلاع‌رسانی به مصرف‌کننده و بازاریابی محصول نیز استفاده شود. با اسکن کیو آر کد، کاربر می‌تواند به جزئیات محصول، تاریخ انقضا و حتی دستورالعمل مصرف دسترسی پیدا کند.
- کاربرد: محصولات مصرفی، تبلیغات و اطلاع‌رسانی دیجیتال.
- مزیت: امکان اتصال به وب‌سایت، اپلیکیشن یا پایگاه داده آنلاین برای جزئیات بیشتر.
بیشتر بخوانید استعلام بارکد قرص فیتو؛ راهنما روش اسکن و بررسی اصالت
نتیجه گیری نهایی : تشخیص تاریخ انقضا محصول از روی بارکد به چه معناست؟
بارکد تاریخ انقضا یا Expiration Date Barcode نوعی کد است که علاوه بر شناسه محصول، اطلاعاتی درباره تاریخ تولید و تاریخ انقضا را نیز در خود جای می‌دهد. با این حال، همه بارکدها چنین اطلاعاتی را منتقل نمی‌کنند. برخی بارکدها به‌طور خاص اطلاعات را رمزگذاری می‌کنند تا مصرف‌کننده بتواند به راحتی روند تشخیص تاریخ انقضا محصول از روی بارکد را انجام دهد. این نوع بارکدها شامل همه محصولات نمی‌شوند و عمدتاً در صنایع خاص کاربرد دارند، از جمله:
- مواد غذایی و نوشیدنی‌ها (Food and Beverages): محصولاتی با مهلت مصرف محدود.
- دارویی و تجهیزات پزشکی (Pharmaceuticals): داروها و تجهیزات پزشکی که تاریخ انقضای دقیق آن‌ها حیاتی است.
- لوازم آرایشی و بهداشتی (Cosmetics): محصولات پوستی که با گذر زمان کیفیت خود را از دست می‌دهند. بنابراین، با استفاده از این نوع بارکدها، مصرف‌کننده یا فروشنده می‌تواند به راحتی تاریخ انقضای محصول را تشخیص دهد و از مصرف یا فروش کالای تاریخ گذشته جلوگیری کند.